محمد مهدى ملايرى

95

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

اين نكته شايان ذكر است كه غالب كتب تاريخى اسلامى قديم هم در باب ذكر تواريخ ايرانى و تطبيق آن با تاريخ عربى داراى اشتباهات است و شايد اغلب مخصوصا به اين جهت كه تطبيقات را نه از روى ثبت وقايع و جريده در موقع خود اخذ كرده بلكه به حساب قهقرائى خود ساخته و در حساب اشتباه نموده‌اند . نگارنده ( سخن از تقىزاده است ) عدهء معدودى از اين تاريخ‌ها را مورد امتحان قرار داده و جز تاريخ طبرى و معدودى ديگر در غالب آنها آثار سهو يافته است . . . » . « 1 » گمان مىرود اين آثار سهو برخاسته از اين امر است كه در نسخهء كتاب سنى ملوك الارض و الانبياء چاپ مطبعهء كاويانى برلين كه براساس چاپ ليپنريك و با مقابلهء مكرر با آن صورت گرفته و مورد مراجعهء مرحوم تقىزاده هم يكى از آن دو چاپ بوده در چاپ اين فصل كه اختصاص به تطبيق نوروز با سالهاى قمرى دارد نابسامانيهايى روى داده كه باعث به هم ريختگى كامل حسابها شده و در نتيجهء آن همهء نوروزها از سال يكم تا سال سيصد و پنجاه هم يك سال به عقب افتاده و سالهايى هم كه در آنها نوروزى نبوده با سالهاى نوروزدار درهم آميخته است . اين نابسامانى از آنجا ناشى شده كه به سبب بىدقتى نسخه‌نويس يا متصدى تصحيح و چاپ اين كتاب بخشى از مطالبى كه مؤلف آنها را جزء عنوان فصل ذكر كرده بوده داخل متن گرديده و در نتيجه مرز عبارات و جمله‌ها به هم ريخته و تتمهء عبارات قبل به مقدمهء عبارات بعدى انتقال يافته و در اثر آن نوروز سال قبل هم به سال بعد منتقل شده و گذشته از سال در ماه و روز آن هم با آنچه در واقع بوده اختلاف پيدا شده و اين وضع به همين‌گونه از آغاز فصل تا پايان آن ادامه يافته است . توضيح اين مطلب :

--> ( 1 ) . تقىزاده ، گاهشمارى در ايران قديم ، چاپ تهران چاپخانهء مجلس ، 1316 هجرى شمسى ، پاورقى ص 37 .